یادداشتی بر روز بزرگداشت ابوالقاسم فردوسی از علیرضا احمدی‌خرم

به گزارش دیارجنوب، در این متن امده است:
زبان سترگ و ژرف فارسی در گذار اعصار و روزگاران بقا و استمرار و حیات جاوید خود را در میان شاعران و اصحاب ادب و قلم مدیون حکیم بزرگ طوس فردوسی است. گرچه نیک می دانیم که فردوسی با نظم شاهنامه ای که نثر آن به همت ابومنصور محمد بن عبدالرزاق طوسی و به منظور بقای تاریخ پیشینیان ایران زمین در شاهنامه ابومنصوری گرد آمده بود علاوه بر شوق وافر خود در حفظ گذشته ایرانیان در کتابی که خود آن را جاویدان و بی گزند از حوادث روزگار می‌دانست نقش خود را بر تارک ادب فارسی ثبت نمود، اما بی تردید از اثرات والای شاهنامه آن حکیم که کم‌مایه تر از پاس تاریخ روایی ایران نیست ،همانا حفط زبان فارسی در میان آماج حوادث تاریخی است. او دهقان زاده بود و دل به مهر سپرده ی فرهنگ ایرانی و در روزگاری که زبان فارسی می رفت تا در محاق فرو رود با نظم شاهنامه خود که به سرعتی وصف ناپذیر در میان جامعه ایرانی رسوخ کرد آداب، رسوم،فرهنگ، آیین کشورداری ،باورها و عقاید و در کنار آن حفظ ویژگی های زبان،لغات و واژگان فارسی را که از یکی از دوران های کهن تاریخی یعنی قرن چهارم هجری به روزگار امروز وصل می گردد گرد آورد و از نابودی رهانید.
فردوسی در جای جای شاهنامه ی خود به دفعات بدین مهم تاکید می ورزد که کاری که طی سی تا سی و پنج سال از عمر خود( علی رغم نگرانی از ورزش باد مرگ) و ناتمام ماندن آن رسالت که همانا شاهنامه است به انجام رساند بی تردید سند هویت ملی و زبانی ایرانیان و برگ زرینی از تمدن و فرهنگ پیشینیان است.
در جایی می گوید:
بپرسیدم از هر کسی بیشمار
بترسیدم از گردش روزگار
مگر خود درنگم نباشد بسی
بباید سپردن به دیگر کسی
و این گویای آن است که نخست دغدغه ی عمر او اتمام این کتاب است که آیینه ی فره ایران زمین است و آن را نشانی از بقای خود در تاریخ می داند:
بدین نامور نامه شهریار
به گیتی بمانم یکی یادگار
شاهنامه طبعا در نگاه اول اثری حماسی و می توان گفت بزرگترین اثر حماسی جهان است اما برخلاف دیگر آثار حماسی که تنها بر جنگها و کشورگشایی ها اشاره می کنند حماسه را در کنار اخلاق و منش و خصائل والای انسانی و برای کیان ملی که ویژگی کهن ایرانیان است تعریف می کند. شاهنامه ایرانیان را قومی کهن و متمدن و یکتاپرست می داند که از هزاران سال پیش اخلاق و منش اخلاقی را بخشی جداناپذیر از هویت خود می دانستند. شاهنانه تقابل خیر و شر و تقابل نیکی و بدی است. نیکی و نیکنامی ایران زمین در برابر تطاول و دشمنی بیگانگان. در شاهنامه دفاع از کیان ایران زمین حتی از والاترین دارایی آدمی یعنی جان مقدس تر شمرده می شود:
جهان یادگار است و ما رفتنی
به گیتی نماند بجز گفتنی
به نام نکو گر بمیرم رواست
مرا نام باید که تن مرگ راست
ایرانیان در شاهنامه هیچ گاه متجاوز نبوده اند و نیستند و در آیینه چهره‌هایی چون زال و رستم و سیاوش و کیخسرو و در ابیات پرشماری، ایران به عنوان یک مام کهن که تن و جان ایرانی را در آغوش خود پرستاروش نگه داشته است نمایانده می شود.
در شاهنامه خردورزی،دین،اخلاق،بخشش،عشق،شهامت،رشادت و…همه و همه در کنار هم ایرانی را می سازد و این نشان از عظمت این کتاب ارجمند است:
ترا دانش و دین رهاند درست
در رستگاری ببایدت جست
دانش و دین را کلید رستگاری بشر می داند.
فردوسی سراینده نیکی است و آدمی را بی زیور نیکی و نیکنامی نمی خواهد:
تو تا زنده اي سوی نیکی گرای
مگر کام یابی به دیگر سرای
سیاوش به ناجوانمردی جان می دهد تا مردانگی و اخلاق زنده بماند. رستم خنجر در پهلوی فرزندی که نمی شناسد فرو می کند اما در پس آن نبرد او برای ایران و نام ایران است.
روز بزرگداشت فردوسی در تقویم ما تنها یادبودی برای مردی چون فردوسی نیست. تصور نگارنده بر آن است که این روز پاسداشت هویت ملی و میهنی ، پاسداشت یک خاک و مرز کهن است که قرن های پرشمار را از سر گذرانده اما پیوند مردمانش نه تنها در هجوم دشمنانش ر‌نگ نباخته بلکه مستحکم تر از گذشته گشته است. پاسداشت فردوسی پاسداشت زبان است که حلقه اتصال ایرانیان است با تمام لهجه ها و گویش هایی که حول زبان فارسی در این خاک گرد آمده اند و ایرانی می مانند. این روز روز فردوسی است اما روز ایران زمین است.
که ایران چو باغیست خرم بهار
شکفته همیشه گل کامکار